U begint al aardig op leeftijd te raken en u wilt uw bedrijf overdragen aan uw kinderen. U heeft bijvoorbeeld een kapperszaak met een winkel in eigendom. Waar loopt u dan fiscaal tegenaan?
Als u uw bedrijf overdraagt betekent het dat u uw onderneming staakt. Dat heeft tot gevolg dat u inkomstenbelasting moet betalen over de meerwaarde (verkoopwaarde minus de waarde van het bedrijf zoals het op uw balans staat). U mag dan van de verkoopopbrengst meteen ongeveer 45% afdragen aan de fiscus. U kunt echter gebruik maken van een soort vrijstelling. De eis is dan wel dat uw kinderen al minimaal 3 jaar meewerken in de zaak (als werknemer of als mede-ondernemer). In dat geval kunt u uw onderneming geruisloos doorschuiven naar uw kinderen en hoeft u geen inkomstenbelasting te betalen.
Maar hoe zit het dan met het bedrijfspand? Moeten mijn kinderen dan wel daarover overdrachtsbelasting betalen?
Ook daarvoor geldt een vrijstellingsregeling. Indien u uw onderneming met bedrijfspand overdraagt aan uw kinderen en zij gaan het bedrijf voortzetten, dan hoeven zij geen overdrachtsbelasting te betalen. Let op: als in het bedrijfspand ook een woning zit, moet er over dat woninggedeelte wel overdrachtsbelasting worden betaald.
En als ik mijn bedrijf nu geheel of deels wil schenken aan mijn kinderen? Bijvoorbeeld omdat u uw kinderen niet meteen wil opzadelen met een hoge financieringsschuld. Bij schenken geldt aan kinderen een tarief van 10% en 20% voor de schenkbelasting. Dan kan gebruik worden gemaakt van een bedrijfsopvolgingsregeling die inhoudt dat als de kinderen dan het bedrijf minimaal vijf jaar lang voortzetten, zij geen schenkbelasting daarover hoeven te betalen. Zij krijgen dan bij aanvang wel een aanslag schenkbelasting (die ze dan nog niet hoeven te betalen) en na vijf jaar wordt die aanslag vernietigd.
De volgende casus; man werkt in loondienst bij een bakker en zijn echtgenote is directeur en enig aandeelhouder van haar BV (reclamebureau). Ze zijn gehuwd in gemeenschap van goederen. In de BV zit de onderneming van de vrouw en ook nog een grote beleggingsportefeuille. Vrouw komt te overlijden. De vraag is nu hoe zit dat met de belastingen?
Er zijn hier twee belastingsoorten van belang, de erfbelasting (belasting betalen over de verkrijging van een nalatenschap) en de inkomstenbelasting (het feitelijk overdragen van een aandelenpakket, waarvoor je inkomstenbelasting moet betalen).
De inkomstenbelasting
Van belang is hier dat ze getrouwd waren in gemeenschap van goederen. Dat betekent dat in ieder geval dat de helft van het vermogen al toebehoort aan de man. De andere helft valt aan hem toe volgens het wettelijke erfrecht (laten we aannemen dat ze geen kinderen hadden). Maar omdat door het overlijden van de vrouw ook haar aandelen overgaan, moet nog worden afgerekend voor de inkomstenbelasting. In dit geval is de belastingheffing 25% aan inkomstenbelasting (dit noemen wij een aanmerkelijk belangheffing, de vrouw had namelijk door haar aandelenbezit een “aanmerkelijk belang” in haar BV). Wat gebeurt er dan; alle aandelen gaan naar de man en hij mag meteen 25% inkomstenbelasting gaan betalen. Voorheen (voor 2011) kon je nog volledig gebruik maken van een vrijstelling. Nu is die vrijstelling er nog steeds, maar is alleen beperkt tot het daadwerkelijke ondernemingsvermogen in de BV. Dus over het beleggingsdeel in de BV moet nog steeds 25% inkomstenbelasting worden betaald.
De erfbelasting
Tussen echtgenoten bestaat een grote vrijstelling (ruim € 600.000). Mocht de nalatenschap hoger zijn dan die vrijstelling dan moet er wel erfbelasting (10% of 20%) worden betaald. Om te voorkomen dat de man dan nog erfbelasting moet betalen zou hij kunnen besluiten de onderneming voort te zetten. In dat geval kan hij gebruik maken van een bedrijfsopvolgingsregeling. Dan moet hij wel de onderneming minimaal vijf jaar lang voortzetten. Maar ook hier vallen de beleggingen buiten de boot en zal daarover wel erfbelasting moeten worden voldaan. Wel mag 5% van die beleggingen (die in de onderneming zitten) meeliften in de vrijstelling.
Je doet een schenking en daarover wordt schenkingsrecht geheven en betaald. Stel nu dat je een jaar later ontdekt dat je toch niet wilde schenken, kun je dit dan nog terugdraaien. Het kan wel als de begiftigde (degene die de schenking ontving) daarmee akkoord gaat, maar de Belastingdienst ziet het gewoon weer als een nieuwe schenking met als gevolg wederom schenkbelasting moeten betalen. Een schenking is van nature onherroepelijk. Dus “eens gegeven, blijft gegeven”.
Maar er bestaan ook herroepelijke schenkingen. Stel je wilt schenken onder een bepaalde voorwaarde. Je mag schenken en daar voorwaarden aan verbinden en als niet aan die voorwaarden is voldaan, dan vervalt de schenking weer (herroepen). Dit kan alleen als je zo’n schenking goed vastlegt. Veelal wordt een notariële akte aangeraden. Ook dan moet je bij zo’n schenking schenkbelasting betalen. Maar als dan vervolgens de schenking wordt herroepen, dan wordt de schenkbelasting geheel of gedeeltelijk terugbetaald door de Belastingdienst. Wil je dus een schenking kunnen terugdraaien, dan zul je hem herroepelijk moeten maken.
