Gemeentes blij, burgers boos…de identiteitskaart kost weer geld. Althans dat is het voorstel van de overheid, het wetsvoorstel moet nog worden ingediend en zal terugwerkende kracht hebben. Maar wat in de tussentijd? De gemeentes vragen nu weer geld…ik zou zeggen natuurlijk gewoon die kaart kopen en meteen een bezwaarschrift indienen. Kosten van het bezwaar: uw tijdsinspanning en een postzegel (en een velletje papier en envelop).
Waarom zou u bezwaar maken? Omdat a. de nieuwe wet er nog niet eens is en b. het nog maar de vraag is waarom ook die nieuwe wet niet door de Hoge Raad opnieuw zou worden verworpen. En wat dacht u van het gelijkheidsbeginsel…..twee weken lang was de kaart gratis.
Overigens ben ik benieuwd hoe de Minister die wet gaat maken om de stelling van de Hoge Raad (zie hieronder) te omzeilen…
En hier de korte samenvatting van de uitspraak van de Hoge Raad van 9 september 2011 (van Rechtspraak.nl):
De Hoge Raad stelt voorop dat een gemeente volgens vaste jurisprudentie alleen leges mag heffen als zij een dienst verricht die in overheersende mate een individualiseerbaar belang dient.Volgens de Wet op de uitgebreide identificatieplicht is iedereen die in Nederland verblijft sinds 2005 verplicht een geldig identiteitsbewijs te dragen en op verzoek te tonen. Die algemene draag- en toonplicht dient uitsluitend een algemeen belang. Aan deze identificatieplicht kan worden voldaan met een paspoort, een rijbewijs of een identiteitskaart. Een rijbewijs is vereist om een motorrijtuig te mogen besturen; en een paspoort is een mondiaal erkend reisdocument. Voor deze beide identificatiebewijzen geldt daarom dat zij vooral ook een individualiseerbaar belang dienen. Aanvragers kiezer er zelf voor om een motorrijtuig te besturen of te reizen. Daarvoor mag een gemeente dus leges heffen.
Om te voldoen aan de algemene draag- en toonplicht van een identiteitsbewijs ligt de aanvraag van een identiteitskaart het meest voor de hand. Voor velen is dat de enige reden om zo’n kaart aan te vragen. Weliswaar kan de kaart ook in beperkte mate dienen als reisdocument, maar of de kaart ook daarvoor gebruikt zal worden, is bij het aanvragen van die kaart niet objectief vast te stellen. Daarom kan niet worden gezegd dat het aanvragen van een identiteitskaart in overheersende mate verband houdt met een individualiseerbaar belang. Dat betekent dat gemeenten voor het verstrekken van een identiteitskaart geen leges mogen heffen.
Ik schreef er al eeder over (8 oktober 2010), maar nu heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan en de gemeente mag voor de uitgifte van de identiteitskaart geen leges vragen. Zie meer info op rechtspraak.nl
U heeft bezwaar gemaakt tegen uw WOZ-beschikking of tegen een belastingaanslag. Nu wilt u de stukken van de gemeente of Belastingdienst inzien, mag dat?
Ja, u heeft een inzagerecht om alle stukken in te zien die hebben gediend ter onderbouwing van de WOZ-beschikking of belastingaanslag. Dat recht heeft u alleen als u ook gebruik maakt van uw recht om gehoord te worden. Als u afziet van uw hoorrecht dan krijgt u ook geen inzagerecht. Wanneer heeft u een hoorrecht? Als u tijdig uw bezwaar heeft ingediend en de bezwaargronden wel enig hout snijden en de gemeente of Belastingdienst het voornemen heeft om uw bezwaar geheel of gedeeltelijk af te wijzen. Heeft u te laat uw bezwaarschrift ingediend, dan heeft u geen hoorrecht en daarmee dan ook geen inzagerecht.
Overigens is het inzagerecht niet onbeperkt. De gemeente of Belastingdienst mag het betreffende dossier “kuisen”. Zo hoeft een instantie niet haar controlestrategie prijs te geven of persoonlijke informatie betreffende ambtenaren.
Hoe kan de gemeente er voor zorgen dat er een betere acceptatie komt van de WOZ-waarde (en dus minder bezwaren)?
De beste methode is de burger te voorzien van duidelijke informatie. Niet alleen over het betreffende pand, maar ook de buurt en de belastingkosten. Veelal maken wij bezwaar vanuit een onderbuikgevoel. We zien dat de WOZ-waarde ten opzichte van vorige jaar bijvoorbeeld 10% is gestegen en denken dan meteen “dat kan niet kloppen, dus ik teken bezwaar aan”. Soms is een bezwaar terecht, maar de meeste bezwaren worden toch afgewezen. Wat zou de gemeente nu moeten laten zien om de burger te tonen dat zij hun werk goed doen. Want laten we eerlijk zijn, wij wantrouwen overheidsorganen en dus ook de gemeente.
De gemeente zou m.i. het volgende op bijvoorbeeld een website moeten laten zien:
- geef per buurt de algemene waardeontwikkeling aan;
- welke bezwaarmogelijkheden heb je als burger (m.a.w. wat zijn zoal de geldige argumenten uit de rechtspraak die kunnen leiden tot een waardevermindering);
- laat zien wat een waardeverlaging van bijvoorbeeld € 10.000 betekent in belastinglasten (op lokaal niveau is dat gering);
- hoe wordt de WOZ-waarde bepaald (geef daarover meer informatie).
Dan per burger levert de gemeente standaard aan:
- een WOZ-beschikking;
- een taxatieverslag;
- een onderbouwing van de WOZ-berekening.
Ik denk dat de gemeente meer informatie moet verstrekken en veel transparanter moet zijn. Als je aan de burger goed kunt uitleggen hoe de WOZ-waarde is berekend, zul je minder WOZ-bezwaren gaan zien en vervolgens ook een hogere acceptatie en mogelijk meer vertrouwen in een ambtenarenapparaat. Natuurlijk brengt dit alles een kostenplaatje met zich mee, maar op de langere termijn zal dit zich vertalen in minder bezwaren en meer vertrouwen.
Een uitspraak van een bestuursrechter (1 februari 2011) die mijn aandacht trok en een wijze les leert.
Wat is het geval? Een varkensboer wil gaan uitbreiden en dient een bouwaanvraag in. De bouwleges bedraagt € 20.000. De varkensboer betaalt de leges. De gemeente beoordeelt de aanvraag op aanvaardbaarheid volgens het bestemmingsplan en komt tot de conclusie dat de uitbreiding al niet mogelijk is door het bestemmingsplan. Gevolg, de aanvraag bouwvergunning wordt afgewezen. Let op: de bouwaanvraag is dus niet inhoudelijk door de gemeente beoordeeld! De varkensboer is het niet eens met de leges en stapt naar de rechter. De varkensboer betoogt dat hij de hoogte van de leges (€ 20.000) niet evenredig vindt aan de werkzaamheden van de gemeente. Bij de rechter komt hij onder een ijskoude douche. De rechter concludeert dat er geen verband is tussen de leges en de werkzaamheden van de gemeente en dat het tarief (maximaal 1,2% van de bouwsom) niet onredelijk of onwillekeurig is. De varkensboer heeft dus € 20.000 betaald voor een bouwaanvraagtoetsing die niet eens inhoudelijk is getoetst…
Les: ga eerst bestemmingsplan controleren voordat je uberhaupt een bouwaanvraag indient. Want als het volgens het bestemmingsplan al niet kan, dan is een bouwaanvraag weggegooid geld.
Uitzonderlijke uitspraak van Hof Den Bosch afgelopen donderdag. De gemeente mag geen leges heffen over de uitgifte van de identiteitskaart. Waarom niet? Omdat een identiteitskaart meer een belang is van de overheid dan van de burger zelf. Het is namelijk een verplichting om je te legitimeren. Voor een paspoort en rijbewijs mogen wel leges worden geheven want voornamelijk een privébelang (kunnen reizen naar buitenland en kunnen rijden).
Het oordeel is nu aan de Hoge Raad. Tot die tijd mogen gemeentes wel doorgaan met het heffen van leges voor identiteitskaarten. Dus bij aanvraag identiteitskaart wel betalen, maar ook meteen bezwaar maken tegen de heffing. Mocht dan later de Hoge Raad oordelen dat leges inderdaad niet kan, zal de gemeente moeten terugbetalen. Zonder een bezwaar kun je je geld niet meer later terugvragen.
